Odkryj historię gminy Konarzyny

PRZED I POD ZABOREM

Ephraim Gerlach

ołtarzgerlach1a.jpg

Ołtarz główny w Konarzynach

 

 Wystrój ołtarzowy świątyni parafialnej pod wezwaniem. śś. Piotra i Pawła  w Konarzynach (dekanat chojnicki albo hamersztyński w archidiakonacie kamieńskim archidiecezji gnieźnieńskiej), zbudowanej ok. 1731 roku r., był fundacją kolatora Piotra Tuchołki, podkomorzego malborskiego. Wystrój w Konarzynach jest być może najwcześniejszym, a zarazem najbardziej oddalonym od Chełmna dziełem rzeźbiarza Ephraima Gerlacha , w związku z czym rodzi się pytanie, jaką drogą Gerlach dotarł do pierwszych klientów po drugiej stronie Wisły. Dobra giemelskie obejmujące Konarzyny nabył jeszcze dziad fundatora, natomiast samego Piotra Tuchołkę łączyły z ziemią chełmińską bliskie kontakty z racji pełnionego urzędu, a także koneksji rodzinnych. Majątek jego żony w powiecie wąbrzeskim sąsiadował bowiem z dobrami benedyktynek grudziądzkich, które również zatrudniały Gerlacha. Jest to tylko przykład nieoczekiwanych, tak trudnych dziś do zrekonstruowania związków łączących fundatorów i poszczególne dzieła. Podczas wizytacji Konarzyn spisanej w 1744 r. ołtarz główny został opisany jako świeżo wykonany (wyrzeźbiony), z figurami śś. Stanisława i Floriana po lewej stronie, a śś. Mikołaja i Sebastiana po prawej. Został pozłocony w 1742 r. i różnobarwnie polichromowany w związku z czym należy wnioskować, że struktura została wykonana w r.1741. Być może po bokach znajdowały się bramki, na których stały niezachowane figury śś. Floriana i Sebastiana. Zachowało się oryginalne tabernakulum, natomiast przedstawienia malarskie wymieniono. Zwraca uwagę złocona dekoracja kolumn w formie oplatającej je winorośli, przypominająca technikę zastosowaną w dekoracji ołtarza głównego świątyni Jezuitów w Grudziądzu z ok.1721 r. Należy podkreślić, że wizytacja opisuje kościół drewniany,z muru pruskiego, podczas gdy obecny jest murowany,a ołtarze boczne były wówczas „stare” (antiqua). Wykonane przez Gerlacha dwa ołtarze boczne, ambona,chrzcielnica i belka tęczowa powstały zatem po 1744 r.,zapewne już po kolejnej przebudowie kościoła.
 
źródło: pani Katarzyna Wardzyńska