Odkryj historię gminy Konarzyny

NOTY BIOGRAFICZNE

Ks. Teodozy Winter

zzwikwinter.jpg

 

Ks. Teodozy Winter urodził się  6 lutego 1847 roku w Mrocznie ( powiat Lubawa ) w rodzinie nauczyciela i organisty Teodozego i Anny z domu Kalinowskiej. Kształcił się w progimnazjum ( 1858-1864 ) w Krzętniku i gimnazjum w Chojnicach.  Po maturze w 1867 roku studiował w seminarium duchownym w Pelplinie. Święcenia kapłańskie otrzymał w 1872 roku. Był wikariuszem w Kościerzynie następnie  w Konarzynach. Od 23 października 1883 roku został proboszczem w Przodkowie. Do Konarzyn wrócił 12 października 1886 roku piastując posadę proboszcza do 1899 roku. Introdukcja nastąpiła 28 czerwca 1887 roku ( Gazeta Toruńska 1887, R. 21 nr 150) 

 

winter11.jpg

 

TALENT MUZYCZNY I DZIAŁALNOŚĆ " CECYLIAŃSKA "

Od młodości odznaczał sie wielkim talentem muzycznym. W wieku 18 lat podczas obchodów 50- lecia założenia gimnazjum w Chojnicach (28.11.1865 ) dyrygował chórem kościelnym.

 

W 1879 roku w seminarium klerykalnym odbył się przy udziale wielu gości koncert. Jednym z wykonawców synfonicznych był ks. Winter. Autor artykułu w gazecie Pielgrzym z 1879 rok nr 64  tak opisuje występ:

"... Ksiądz Winter z Konarzyn okazał zaraz w sztuce Kuecken Finale Allegro a la Russe, a szczególnie w ostatniej sztuce drugiej części Singalee la Flute enchantee, iż jest mistrzem na skrzypcach..."

W innej gazecie rok wcześniej z 16 lipca 1878 roku napisano "... podczas nabożeństwa liturgicznego zostało zaprezentowane poprawne wykonanie Mszy Salve Regina w kompozycji Stehlego, poprzedzone litanią do Matki Boskiej wg Schnebla. Dokonano też próby nowych organów wykonanych przez M. Terleckiego z Królewca. Obrady właściwe zaczęły się o godz. 12.00. Na prezesa diecezjalnego Towarzystwa św. Cecylii wybrano ks. Semraua z Osia, wiceprezesami zostali: ks. Teodozjusz Winter z Konarzyn i pan Hanke, organista w Szotlandzie..."winter1Pielgrzym, pismo religijne dla ludu 1878 nr 83.jpg

 

Cecylianizm, ruch cecyliański − ruch odnowy muzyki liturgicznej biorący swoją nazwę od świętej Cecyli patronki muzyki. Jednym z najbardziej znanych kompozytorów tego ruchu był Włoch Lorenzo Perosi. W Polsce szeroko znanymi przedstawicielami byli księża, a jednocześnie dyrygenci, kompozytorzy i muzykolodzy.W latach 1919-1920 Związek Zawodowy Organistów wydawał Przegląd Cecyljański: pismo poświęcone muzyce kościelnej, kółkom śpiewaczym, nauczycielom śpiewu w szkołach i sprawom organistowskim 

 

DZIAŁALNOŚĆ

Działał w Polskim Ruchu Wyborczym,był lokalnym inspektorem szkół ludowych. Bardzo dużo własnych i parafialnych pieniędzy przekazał na Zakład Karola Boromeusza w Chojnicach ( szpital ). Był członkiem Towarzystwa Naukowego w Toruniu  http://konarzyny.bloog.pl/id,351100037,title,TNT,index.html

W 1889 roku 11 lipca konarzyńską parfię odwiedził Biskup Leon Redner, ks Winter wita Go z pomocą wikarego ks. Cyry.

http://konarzyny.bloog.pl/id,351503030,title,Wizytacja-Biskupa-w-1889roku,index.html

 

POLITYCZNIE

 

Gazeta Toruńska 1877 rok

protest.jpg

 

 Ustawy majowe to represyjne ustawy przeciw Kościołowi katolickiemu, uchwalone przez sejm pruski 1873 i 1875  miały one przyspieszyć organizacyjne i polityczne  uzależnienie Kościoła od państwa. Najważniejsze ustawy, regulujące stosunek pomiędzy Kościołem a państwem z okresu „walki kulturnej“ (Kulturkampf). Cztery ustawy pruskie z 11—14 maja 1873 normowały kwestję wykształcenia duchowieństwa, obsadzenie stanowisk kościelnych, władzę dyscyplinarną Kościoła, zastosowanie kar kościelnych, wystąpienie z Kościoła. Ustawa pruska z 31. V. 1873 usuwała z państwa wszystkie zakony i kongregacje, z wyjątkiem tych, które poświęcały się pielęgnowaniu chorych. 

 

PARAFIANIE O NIM 

 

W gazecie " Przyjaciel" ukazał się list przysłany przez parafian z Konarzyn. Mieszkańcy informują, że z ubolewaniem odebrali wiadomość o przeniesieniu ich ukochanego księdza do innej parafii.

Parafianie o księdzu między innymi napisali:

"... Zjednał sobie przez ten czas szacunek, miłość i przywiązanie całej parafii. To też, gdy w niedzielę 21 października bm. oświadczył z ambony, że w tych dniach opuści naszą parafię, stał się głośny płacz i szlochanie w kościele, nie tylko kobiety, ale i mężczyźni od łez powstrzymać się nie mogli, boć ks. Wintra wszyscy kochali i nauk jego z wielką skwapliwością słuchali. Każdy się cieszył i radował, gdy ks. Winter wchodził na ambonę, ponieważ jest to kaznodzieja wymowny, głos ma silny i donośny, śpiewa pięknie i muzykant, że mógł i organistę zastąpić. Jest przytym bardzo uprzejmny i z każdym rozmowny, dlatego też nawet innowiercy bardzo go lubili i szanowali, a nasi katolicy jeszcze bardziej. Życzymy ks. Wintrowi na jego nowem stanowisku jako proboszczowi dobrego zdrowia, długiego życia i wszelkiej pomyślności, dobrego i miłego przyjęcia u tamtejszych parafian. Tego mu życzy dobrze mu znany i bardzo go szanujący jego przyjaciel, wtem przekonaniu, że każdy parafian życzy mu tak samo". 

Do kolejnej gazety trafił list napisany przez nieznanego mieszkańca z Konarzyn. Autor donosi smutne informacje dotyczące zgermanizowania wsi i okolic. Dokładnie  ubolewa nad tym, że w Konarzynach nie ma ducha polskości. Pisze

"... teraz już przesiąkła żywiołem niemieckim..". Jako winowajców wskazuje proboszczów naszej parafii,  a szczególnie ks. Wintera. Ksiądz ten według autora listu jest odpowiedzialny za germanizację, ponieważ wszystkie sakramenty, których udzielał, przygotowywał w języku niemieckim. W tym też języku  spowiadał mimo tego, że książeczki i katechizmy były dostępne w języku polskim. Powodem tej sytuacji jest także brak towarzystw, w których ludzie mogliby nabyć poczucia narodowego...".  

 

 

Zmarł w Miłobądzu 28 V 1908r

 

winterGazeta Toruńska 1908, R. 44 nr 125.jpg

 

 

źródła:

-  Ks. Andrzej Filaber. POCZĄTKI RUCHU CECYLIAŃSKIEGO I JEGO WPŁYW NA ŻYCIE MUZYCZNE W ARCHIDIECEZJI WARSZAWSKIEJ. 

-  Robert Tyrała. Cecyliański ruch odnowy muzyki kościelnej na ziemiach polskich do 1939 roku 

-  KS. WŁADYSŁAW SZULIST.Dekanat tczewski Materiały do przeszłości parafii diecezji pelplińskiej(cz. I)

-  KRZYSZTOF KOWALKOWSKI. 750 lat wsii parafii Miiobądz

-  Anastazy Nadolny.  Księża diecezji chełmińskiej absolwenci gimnazjum chojnickiego w latach 1815 -1915 (1920)

-  Słownik kapłanów djecezji chełmińskiej 1821-1920

 Strona Bractwa Czarnej Wody

-  https://pl.wikipedia.org/wiki/Cecylianizm

-  Dzieje Towarzystwa Naukowego w Toruniu 1875-1975. T. 2

-  Pielgrzym 1878 rok nr 83

-  Pielgrzym 1879 rok nr 64 

-  Przyjaciel 1883 rok nr 44

-  Pielgrzym 1893 rok nr 123

-  Pielgrzym 1898 rok nr 62

-  Pielgrzym 1905 rok nr 152

-  Pielgrzym 1908 rok nr 66

-  Gazeta Toruńska 1877 rok

-  Gazeta Gdańska, 1919.05.21 nr 113

-  Orędownik: pismo poświęcone sprawom politycznym i społecznym. 1889.07.21 R.19 nr165